Sto\u017ck\u00f3wka ochrowordzawa (Conocybe mesospora) to interesuj\u0105cy gatunek grzyb\u00f3w z rodziny gnojankowatych (Bolbitiaceae). Opisany po raz pierwszy w 1935 roku przez Roberta K\u00fchnera, sta\u0142 si\u0119 przedmiotem bada\u0144 mykologicznych, szczeg\u00f3lnie ze wzgl\u0119du na swoje charakterystyczne cechy morfologiczne oraz ekologiczne. W artykule przedstawimy szczeg\u00f3\u0142owe informacje na temat systematyki, morfologii, wyst\u0119powania oraz podobnych gatunk\u00f3w, aby lepiej zrozumie\u0107 ten specyficzny grzyb.<\/p>\n
Sto\u017ck\u00f3wka ochrowordzawa nale\u017cy do rodzaju Conocybe i rodziny Bolbitiaceae. W klasyfikacji wed\u0142ug Index Fungorum znajdziemy j\u0105 w obr\u0119bie rz\u0119du Agaricales oraz klasy Agaricomycetes. Pierwsza diagnoza gatunku zosta\u0142a sporz\u0105dzona przez K\u00fchnera w 1935 roku, jednak dopiero w 1980 roku R. K\u00fchner i Roy Wattling dokonali prawid\u0142owego opisu. W literaturze mykologicznej sto\u017ck\u00f3wka ochrowordzawa by\u0142a znana pod r\u00f3\u017cnymi synonimami, takimi jak Conocybe mesospora f. typica czy Conocybe mesospora var. excedens. W 2003 roku W\u0142adys\u0142aw Wojewoda zaproponowa\u0142 nazw\u0119 polsk\u0105, kt\u00f3ra jest obecnie powszechnie u\u017cywana.<\/p>\n
Kapelusz sto\u017ck\u00f3wki ochrowordzawej osi\u0105ga \u015brednic\u0119 od 8 do 15 mm. Pocz\u0105tkowo ma kszta\u0142t dzwonkowaty lub dzwonkowato-sto\u017ckowaty, a z biegiem czasu przekszta\u0142ca si\u0119 w form\u0119 sto\u017ckowato-wypuk\u0142\u0105 do p\u0142asko-wypuk\u0142ego z niewielkim garbkiem. Powierzchnia kapelusza jest higrofaniczna i g\u0142adka; w stanie wilgotnym pr\u0105\u017ckowana do po\u0142owy promienia i wi\u0119cej. Kolor mo\u017ce by\u0107 pomara\u0144czowobr\u0105zowy lub rdzawobr\u0105zowy, z ja\u015bniejszymi brzegami, kt\u00f3re przyjmuj\u0105 barw\u0119 \u017c\u00f3\u0142tobr\u0105zow\u0105 do br\u0105zowopomara\u0144czowej. Po wyschni\u0119ciu kolor zmienia si\u0119 na bladopomara\u0144czowy lub ochrowo\u017c\u00f3\u0142ty.<\/p>\n
Blaszki sto\u017ck\u00f3wki s\u0105 w\u0105sko przyro\u015bni\u0119te do trzonu lub niemal wolne, a ich rozmieszczenie jest do\u015b\u0107 rzadkie – d\u0142ugo\u015b\u0107 wynosi od 15 do 25 mm, a szeroko\u015b\u0107 do 2 mm. Na pocz\u0105tku maj\u0105 kolor jasnoochrowy, a p\u00f3\u017aniej zmieniaj\u0105 si\u0119 na \u017c\u00f3\u0142tobr\u0105zowy do rdzawobr\u0105zowego. Kraw\u0119dzie blaszek mog\u0105 by\u0107 nieco ja\u015bniejsze i drobno k\u0142aczkowate.<\/p>\n
Trzon sto\u017ck\u00f3wki ochrowordzawej ma wysoko\u015b\u0107 od 20 do 45 mm oraz grubo\u015b\u0107 od 1 do 1,5 mm. Jest cylindryczny z maczugowat\u0105 podstaw\u0105 o \u015brednicy do 3 mm i pusty w \u015brodku. Powierzchnia trzonu jest opr\u00f3szona i pr\u0105\u017ckowana; pocz\u0105tkowo ma kolor kremowy do jasnoochrowego, ale ciemnieje u podstawy na miodowobr\u0105zowy lub pomara\u0144czowobr\u0105zowy.<\/p>\n
Mi\u0105\u017csz kapelusza jest blado\u017c\u00f3\u0142tawy o grubo\u015bci do 1 mm, podczas gdy mi\u0105\u017csz trzonu przyjmuje barw\u0119 blado pomara\u0144czowobr\u0105zow\u0105, ciemniej\u0105c u podstawy. Zar\u00f3wno zapach, jak i smak tego grzyba s\u0105 niewyra\u017ane, a reakcja z amoniakiem jest negatywna.<\/p>\n
Wysyp zarodnik\u00f3w sto\u017ck\u00f3wki ochrowordzawej ma barw\u0119 jasnordzawobr\u0105zow\u0105. Mikroskopowo zarodniki maj\u0105 rozmiar od 7,5 do 12 \u00b5m d\u0142ugo\u015bci oraz od 5 do 6 \u00b5m szeroko\u015bci. Ich kszta\u0142t jest jajowaty lub elipsoidalny, a \u015bciany s\u0105 cienkie i br\u0105zowo\u017c\u00f3\u0142te z centraln\u0105 por\u0105 rostkow\u0105. Podstawki s\u0105 czterozarodnikowe i maj\u0105 rozmiar od 14 do 22 \u00b5m d\u0142ugo\u015bci oraz od 8 do 9 \u00b5m szeroko\u015bci.<\/p>\n
Cechami charakterystycznymi s\u0105 tak\u017ce cheilocystydy butelkowate oraz pleurocystydy, kt\u00f3re w tym przypadku s\u0105 nieobecne. Pileocystydy s\u0105 rozproszone i maj\u0105 br\u0105zowe \u015bciany. Sk\u00f3rka kapelusza sk\u0142ada si\u0119 ze sferocyt\u00f3w oraz gruszkowatych kom\u00f3rek.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d gatunk\u00f3w podobnych do sto\u017ck\u00f3wki ochrowordzawej mo\u017cna wymieni\u0107 Conocybe brachypodii, kt\u00f3ra charakteryzuje si\u0119 mniejszymi owocnikami o matowobr\u0105zowej barwie oraz cienko\u015bciennymi zarodnikami. R\u00f3\u017cnice te s\u0105 wyra\u017ane w eksykatach tego drugiego gatunku, kt\u00f3re maj\u0105 szary odcie\u0144. Sto\u017ck\u00f3wka ochrowordzawa zawsze wykazuje ja\u015bniejsze owocniki, kt\u00f3re nigdy nie s\u0105 szare po wyschni\u0119ciu.<\/p>\n
Sto\u017ck\u00f3wka ochrowordzawa wyst\u0119puje szeroko na r\u00f3\u017cnych kontynentach \u2013 od Ameryki P\u00f3\u0142nocnej przez Europ\u0119 i Azj\u0119 po Australi\u0119 oraz Now\u0105 Zelandi\u0119. Najliczniejsze stanowiska tego gatunku znajduj\u0105 si\u0119 w Europie. W Polsce informacje na temat jej rozprzestrzenienia s\u0105 ograniczone; przed rokiem 2003 zarejestrowano jedynie trzy stanowiska, ale p\u00f3\u017aniejsze badania ujawni\u0142y wiele nowych lokalizacji.<\/p>\n
Grzyb ten jest saprotroficzny i preferuje wilgotne \u015brodowiska li\u015bciaste oraz obrze\u017ca las\u00f3w. Mo\u017cna go znale\u017a\u0107 tak\u017ce na krzaczastych i trawiastych \u0142\u0105kach, pastwiskach oraz poboczach dr\u00f3g le\u015bnych.<\/p>\n
Sto\u017ck\u00f3wka ochrowordzawa to ciekawy przedstawiciel mykobioty Polski, kt\u00f3ry zas\u0142uguje na uwag\u0119 zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na swoje unikalne cechy morfologiczne, jak i ekolog<\/p>\n