Humber Armoured Car
Wstęp
Samochód pancerny Humber, znany również jako Humber Armoured Car, był jednym z kluczowych pojazdów wykorzystywanych przez wojska brytyjskie w czasie II wojny światowej. Charakteryzował się on dwuosiową konstrukcją oraz napędem na obie osie, co czyniło go wszechstronnym środkiem transportu dla oddziałów rozpoznawczych i wsparcia. Jego główne uzbrojenie obejmowało wielkokalibrowy karabin maszynowy Besa kal. 15 mm, a w późniejszych wersjach także działko 37 mm. W artykule przedstawimy historię powstania, rozwój i służbę tego pojazdu, a także jego techniczne aspekty oraz różnorodność wersji.
Historia powstania konstrukcji
Pojazd pancerny Humber został zaprojektowany w odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie armii brytyjskiej na nowoczesne samochody pancerne w latach przed wybuchem II wojny światowej. W 1938 roku armia dokonała wyboru nowego modelu, którym miał być samochód pancerny Guy. Ostatecznie jednak, z powodu ograniczeń produkcyjnych firmy Guy Motors, postanowiono powierzyć produkcję nowego pojazdu koncernowi Rootes Group. W jej ramach, firma Karrier Motors Ltd. z Luton podjęła się stworzenia nowej konstrukcji wzorowanej na modelu Guy.
Prototypy Humbera powstały na początku 1940 roku, a po ich pomyślnych testach rozpoczęto produkcję seryjną. Pierwsze zamówienia dotyczyły 500 sztuk, które zaczęły trafiać do jednostek już w 1941 roku. Początkowo pojazd klasyfikowany był jako Tank, Light (Wheeled) Mark III, ale od 1941 roku przyjęto nazwę Humber Armoured Car, mając na celu uniknięcie pomyłek z innymi pojazdami pancernymi.
Rozwój i produkcja
Humber AC przeszedł kilka istotnych zmian konstrukcyjnych w trakcie swojej produkcji. W wersji Mk I zastosowano prostopadłościenny kadłub oraz charakterystyczną linię podziału między górną a dolną częścią burt. Mimo że początkowe modele borykały się z problemem słabej jakości pancernych płyt, to po wyprodukowaniu pierwszych 300 sztuk przeszły one modyfikacje w wersji Mk II. Ta nowa wersja miała bardziej aerodynamiczny kształt i poprawione właściwości ochronne.
W kolejnych modelach, takich jak Mk III i Mk IV, zwiększano zarówno obsadę wieży, jak i uzbrojenie. Ostateczna wersja Mk IV została wyposażona w amerykańską armatę kal. 37 mm oraz karabin maszynowy Besa kal. 7,92 mm, co miało na celu zwiększenie zdolności bojowych pojazdu przeciwko lepiej opancerzonym celom.
Zamówienia i produkcja
Od początku lat czterdziestych XX wieku do końca wojny zamówiono około 3650 sztuk różnych wersji Humber AC. Pojazdy te były produkowane nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale także w Kanadzie, gdzie stworzono odmianę GM Fox.
Służba i zastosowanie
Humber AC wszedł na uzbrojenie brytyjskich jednostek już w czerwcu 1941 roku i szybko został skierowany do walki w Afryce Północnej. Pierwszymi jednostkami, które otrzymały te pojazdy były pułki kawalerii, takie jak 11. Pułk Huzarów oraz 12. Pułk Lansjerów. Pojazdy te brały udział w licznych operacjach wojskowych we Włoszech oraz Europie Zachodniej.
Choć po wojnie wiele z tych samochodów zostało szybko wycofanych z brytyjskiej służby, to znalazły one zastosowanie w różnych krajach na całym świecie, w tym w Danii, Holandii czy Cyprze. Co ciekawe, niektóre pojazdy były wykorzystywane aż do lat siedemdziesiątych XX wieku przez armie krajów takich jak Egipt czy Portugalia.
Użycie przez Polskie Siły Zbrojne
W Polskich Siłach Zbrojnych samochody Humber AC były używane głównie do szkolenia oraz jako pojazdy sztabowe. Znajdowały się one na wyposażeniu 1 Pułku Rozpoznawczego 1 Dywizji Pancernej oraz innych jednostek rozpoznawczych.
Opis techniczny
Humber AC był średnim samochodem pancernym o dwuosiowej konstrukcji i napędzie na wszystkie koła. Jego silnik umieszczony był z tyłu pojazdu i miał moc maksymalną wynoszącą 90 KM. Konstrukcja opierała się na ramie prostokątnej z pancernym nadwoziem spawanym z walcowanych płyt stalowych.
Pancerz kadłuba miał grubość około 14 mm, co zapewniało odpowiednią ochronę załodze przed ostrzałem małego kalibru. Wieża była osadzona na kulkowym łożysku i mogła być obracana ręcznie przez załogę.
Uzbrojenie
Wersje Mk I-III były uzbrojone w karabin maszynowy Besa kal. 15 mm oraz dodatkowy karabin maszynowy kal. 7,92 mm. Wersja Mk IV została wyposażona w działko kal. 37 mm wraz z karabinem maszynowym Besa kal. 7,92 mm jako wsparcie przeciwlotnicze.
Różnorodność wersji
Humber AC występował w wielu wariantach konstrukcyjnych dostosowanych do różnych potrzeb militarnych. Oprócz podstawowych modeli Mk I-IV istniały również wersje specjalistyczne takie jak Humber AA – pojazd przeciwlotniczy oraz AC Humber Mk II O.P., który pełnił funkcję ruchomego punktu obserwacyjnego dla oficerów artylerii.
Różnorodność tych wersji pokazuje elastyczność konstrukcji Humbera i jego zdolność do adaptacji do zmieniających się warunków pola bitwy oraz potrzeb armii.
Zakończenie
Samochód pancerny Humber odegra
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).