Stożkówka ochrowordzawa
Wstęp
Stożkówka ochrowordzawa (Conocybe mesospora) to interesujący gatunek grzybów z rodziny gnojankowatych (Bolbitiaceae). Opisany po raz pierwszy w 1935 roku przez Roberta Kühnera, stał się przedmiotem badań mykologicznych, szczególnie ze względu na swoje charakterystyczne cechy morfologiczne oraz ekologiczne. W artykule przedstawimy szczegółowe informacje na temat systematyki, morfologii, występowania oraz podobnych gatunków, aby lepiej zrozumieć ten specyficzny grzyb.
Systematyka i nazewnictwo
Stożkówka ochrowordzawa należy do rodzaju Conocybe i rodziny Bolbitiaceae. W klasyfikacji według Index Fungorum znajdziemy ją w obrębie rzędu Agaricales oraz klasy Agaricomycetes. Pierwsza diagnoza gatunku została sporządzona przez Kühnera w 1935 roku, jednak dopiero w 1980 roku R. Kühner i Roy Wattling dokonali prawidłowego opisu. W literaturze mykologicznej stożkówka ochrowordzawa była znana pod różnymi synonimami, takimi jak Conocybe mesospora f. typica czy Conocybe mesospora var. excedens. W 2003 roku Władysław Wojewoda zaproponował nazwę polską, która jest obecnie powszechnie używana.
Morfologia
Kapelusz
Kapelusz stożkówki ochrowordzawej osiąga średnicę od 8 do 15 mm. Początkowo ma kształt dzwonkowaty lub dzwonkowato-stożkowaty, a z biegiem czasu przekształca się w formę stożkowato-wypukłą do płasko-wypukłego z niewielkim garbkiem. Powierzchnia kapelusza jest higrofaniczna i gładka; w stanie wilgotnym prążkowana do połowy promienia i więcej. Kolor może być pomarańczowobrązowy lub rdzawobrązowy, z jaśniejszymi brzegami, które przyjmują barwę żółtobrązową do brązowopomarańczowej. Po wyschnięciu kolor zmienia się na bladopomarańczowy lub ochrowożółty.
Blaszki
Blaszki stożkówki są wąsko przyrośnięte do trzonu lub niemal wolne, a ich rozmieszczenie jest dość rzadkie – długość wynosi od 15 do 25 mm, a szerokość do 2 mm. Na początku mają kolor jasnoochrowy, a później zmieniają się na żółtobrązowy do rdzawobrązowego. Krawędzie blaszek mogą być nieco jaśniejsze i drobno kłaczkowate.
Trzon
Trzon stożkówki ochrowordzawej ma wysokość od 20 do 45 mm oraz grubość od 1 do 1,5 mm. Jest cylindryczny z maczugowatą podstawą o średnicy do 3 mm i pusty w środku. Powierzchnia trzonu jest oprószona i prążkowana; początkowo ma kolor kremowy do jasnoochrowego, ale ciemnieje u podstawy na miodowobrązowy lub pomarańczowobrązowy.
Miąższ
Miąższ kapelusza jest bladożółtawy o grubości do 1 mm, podczas gdy miąższ trzonu przyjmuje barwę blado pomarańczowobrązową, ciemniejąc u podstawy. Zarówno zapach, jak i smak tego grzyba są niewyraźne, a reakcja z amoniakiem jest negatywna.
Wysyp zarodników i cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników stożkówki ochrowordzawej ma barwę jasnordzawobrązową. Mikroskopowo zarodniki mają rozmiar od 7,5 do 12 µm długości oraz od 5 do 6 µm szerokości. Ich kształt jest jajowaty lub elipsoidalny, a ściany są cienkie i brązowożółte z centralną porą rostkową. Podstawki są czterozarodnikowe i mają rozmiar od 14 do 22 µm długości oraz od 8 do 9 µm szerokości.
Cechami charakterystycznymi są także cheilocystydy butelkowate oraz pleurocystydy, które w tym przypadku są nieobecne. Pileocystydy są rozproszone i mają brązowe ściany. Skórka kapelusza składa się ze sferocytów oraz gruszkowatych komórek.
Gatunki podobne
Wśród gatunków podobnych do stożkówki ochrowordzawej można wymienić Conocybe brachypodii, która charakteryzuje się mniejszymi owocnikami o matowobrązowej barwie oraz cienkościennymi zarodnikami. Różnice te są wyraźne w eksykatach tego drugiego gatunku, które mają szary odcień. Stożkówka ochrowordzawa zawsze wykazuje jaśniejsze owocniki, które nigdy nie są szare po wyschnięciu.
Występowanie i siedlisko
Stożkówka ochrowordzawa występuje szeroko na różnych kontynentach – od Ameryki Północnej przez Europę i Azję po Australię oraz Nową Zelandię. Najliczniejsze stanowiska tego gatunku znajdują się w Europie. W Polsce informacje na temat jej rozprzestrzenienia są ograniczone; przed rokiem 2003 zarejestrowano jedynie trzy stanowiska, ale późniejsze badania ujawniły wiele nowych lokalizacji.
Grzyb ten jest saprotroficzny i preferuje wilgotne środowiska liściaste oraz obrzeża lasów. Można go znaleźć także na krzaczastych i trawiastych łąkach, pastwiskach oraz poboczach dróg leśnych.
Zakończenie
Stożkówka ochrowordzawa to ciekawy przedstawiciel mykobioty Polski, który zasługuje na uwagę zarówno ze względu na swoje unikalne cechy morfologiczne, jak i ekolog
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).